LEKCJA 20

Po powtórzeniu sobie poprzedniej lekcji przeczytaj i przetłumacz następujące zdania:

Kiel fartas via fratino? Ĉu ŝi estas sana. Bedaŭrinde lastsemajne ŝi fartis malbone, ĉar ŝi estis malsana. Venu ĉi tien kun tiu ĉi persono. Montri per la fingro ne estas ĝentile. En la sama urbo loĝas miaj geavoj. Mi volas scii, kion vi faris hieraŭ. Mi volus scii, kie vi estis hieraŭ. Ĉu vi ŝatas ridi? Tiam mia hundo gaje bojis. Mi demandis ŝin, kion signifas la vorto “samaĝulo”. Ĉitieaj domoj ne estas altaj. Ŝi skribis la leteron kaj samtempe aŭskultis radion. Lastatempe mi havis tiom da laboro, ke mi ne povis renkontiĝi kun li.

sprawdź

Poznałeś już zaimki pytające (względne) i wskazujące, a dziś poznasz tzw.

zaimki upowszechniające (zbiorowe)

Jeśli w zaimkach pytających literę k- zastąpimy literą ĉ-,otrzymamy zaimki upowszechniające lub zbiorowe.

ZAIMKI

Jeden z takich zaimków już poznałeś:

ĉiuj - wszyscy, wszystkie

kiu? - kto? który? ĉiu - każdy

Ĉiu homo havas du manojn.

Każdy człowiek ma dwie ręce.

Ŝi legis ĉiun libron, kiun ŝi povis ricevi.

Ona czytała każdą książkę, którą mogła otrzymać.

Ĉiuj diras, ke li estas tre kapabla.

Wszyscy mówią, że on jest bardzo zdolny.

Tie mi vidis ĉiujn miajn gekolegojn.

Tam widziałem wszystkich moich kolegów i koleżanki.

kio? - co? ĉio - wszystko

Ĉio, kio kuŝas sur la tablo, apartenas al mia frato.

Wszystko, co leży na stole, należy do mojego brata.

Mi ŝatas ĉion, kion ŝatas vi.

Lubię wszystko, co lubisz ty.

kia? - jaki? ĉia - wszelki, wszelaki

Mi ŝatas ĉiajn leterojn: kaj longajn kaj mallongajn.

Lubię wszelkie listy: i długie i krótkie.

Ĉia dono estas bono.

Wszelki dar (datek) jest dobrem.

kie? - gdzie ĉie - wszędzie

Ĉie, kie mi estis, mi parolis pri tio.

Wszędzie, gdzie byłem, mówiłem o tym (o tamtym).

kien? - dokąd? ĉien - wszędzie, w każdym kierunku, do każdego miejsca

Li intencas vojaĝi ĉien, kien vojaĝis lia patro.

On zamierza podróżować wszędzie, dokąd podróżował jego ojciec.

kiam? - kiedy? ĉiam - zawsze

Li ĉiam iras tre rapide.

On zawsze idzie bardzo szybko.

Pozostałe zaimki upowszechniające są stosowane nieco rzadziej:

ĉial - dla każdej przyczyny, z każdego powodu, z wszelkich względów

ĉiom - każda ilość, wszelka ilość

ĉies - należący do wszystkich

A oto wyrażenia z poznanymi zaimkami:

antaŭ ĉio - przede wszystkim

Antaŭ ĉio mi tre dankas al vi.

Przede wszystkim bardzo ci dziękuję.

ĉiam pli kaj pli - coraz bardziej

Ni povas skribi leterojn ĉiam pli kaj pli longajn.

Możemy pisać listy coraz dłuższe (bardziej długie).

por ĉiam - na zawsze

Przyimek por

Przyimek por znaczy “dla”. Czasami jak w wyżej wymienionym wyrażeniu tłumaczymy go “na”.

por mi - dla mnie

Mi aĉetis la libron por mia amiko.

Kupiłem książkę dla mojego przyjaciela.

A oto inne nowe wyrazy i wyrażenia:

ĝojo - radość

Mi tre ĝojas, ke ni renkontiĝos.

Bardzo się cieszę, że się spotkamy.

ĝoji - cieszyć się

trovi - znaleźć

Mi trovis vian adreson en la gazeto “Heroldo de Esperanto”.

Znalazłem twój adres w gazecie “Heroldo de Esperanto”.

komenci - zaczynać

komenco - początek komencanto - początkujący komence - na początku

Mi komencis lerni Esperanton antaŭ tri monatoj.

Zacząłem się uczyć esperanta przed trzema miesiącami.

Komence mi ne sciis, ke li estas aktoro.

Z początku (na początku) nie wiedziałem, że on jest aktorem.

Mi estas ankoraŭ komencanto.

Jestem jeszcze początkujący.

La kurso por komencantoj.

Kurs dla początkujących.

himno - hymn titolo – tytuł espero - nadzieja

esperi - mieć nadzieję

La himno de esperantostoj havas la titolon “La Espero”.

Hymn esperantystów ma tytuł “La Espero” (“Nadzieja”).

sia - swój (uwaga! odnosi się tylko do 3.osoby - li, ŝi, ĝi, ili)

Li aĉetis florojn por sia patrino.

On kupił kwiaty dla swojej mamy.

ale: Mi aĉetis florojn por mia patrino.

Kupiłem kwiaty dla mojej mamy.

surprizo - niespodzianka

Tio ĉi estis por mi granda surprizo.

To było dla mnie wielką niespodzianką.

deklami - deklamować versaĵo - wiersz

Ŝi tre bele deklamas versaĵojn.

Ona bardzo ładnie deklamuje wiersze.

elekti - wybierać elekto - wybór

Mi elektis tiun ĉi ludilon por mia fratineto.

Wybrałem tę zabawkę dla mojej siostrzyczki.

tasko - zadanie, ćwiczenie hejmtasko - zadanie domowe, ćwiczenie domowe (zadane do domu)

Tiu ĉi hejmtasko estis tre facila.

To zadanie domowe było bardzo łatwe.

linio - linia

La versaĵo konsistas el dek linioj.

Wiersz składa się z 10 linijek.

korespondanto - korespondent

Mi havas la korespondanton en tiu ĉi lando.

Mam korespondenta w tym kraju.

korespondado - korespondencja, korespondowanie

korespondi - korespondować

Nia korespondado estas tre interesa.

Nasza korespondencja jest bardzo ciekawa.

alia - inny

Mi parolas pri alia libro.

Mówię o innej książce.

Liczebniki przysłówkowe

Liczebniki te tworzy się przez dodanie do liczebnika głównego zakończenia przysłówkowego -e.

unu+e = unue - po pierwsze

du+e = due - po drugie

tri+e = trie - po trzecie

kvar+e = kvare - po czwarte itd

Zwrot dank’ al

Znasz już czasownik danki - dziękować. W esperancie bardzo często jest używany zwrot:

dank’ al - dzięki (czemuś) np.:

Dank’ al nia korespondado ni fariĝis amikoj.

Dzięki naszej korespondencji staliśmy się przyjaciółmi.

Przyimek ekster

Przyimek ekster znaczy: na zewnątrz, poza np.:

La hundo estas ekster la domo.

Pies jest na zewnątrz domu ( poza domem).

W języku esperanto często tworzymy wyrazy przy pomocy przyimków np.:

ekster + lando = eksterlando - zagranica

eksterlanda - zagraniczny

eksterlandano - obcokrajowiec

en + iri = eniri - wejść enirejo - wejście

el + iri = eliri - wyjść elirejo - wyjście

al + veni = alveni - przybyć alveno - przybycie

sub + skribi = subskribi - podpisać subskribo - podpis

al + doni = aldoni - dodać aldono - dodatek

pri + skribi = priskribi - opisać priskribo - opis

1. Po powtórzeniu nowego materiału z tej lekcji przeczytaj i przetłumacz poniższy list:

Kara Klubo!

Mi nomiĝas Adam Borkowski kaj mi havas dek kvin jarojn. Mi loĝas kun mia familio en la malgranda urbo - Paczków.

Mi komencis lerni Esperanton antaŭ kelkaj monatoj. Esperanto tre plaĉas al mi. Post la kvina leciono mi diris la kluban promeson antaŭ mia patro kaj en majo mi fariĝis la ano de Kastora Klubo. Tiam mi ricevis la titolon: Kastoreto kaj la kluban atestilon kun tiu ĉi titolo. Nun mi intencas fariĝi Bruna Kastoro. Mi deklamis la himnon de esperantistoj “La Espero” (ok unuajn liniojn) antaŭ mia lerneja instruisto, kiu atestis tion per sia subskribo. La plej malfacila tasko por mi estis la korespondado kun eksterlanda esperantisto. Mi aĉetis la kluban adresaron, en kiu mi trovis multajn adresojn de la membroj de nia klubo. Unue mi elektis unu knabon el Hungrio kaj unu knabino el Hispanio kaj mi sendis al ili leterojn.

Mi atendis tre longe, sed la respondojn mi ne ricevis. Poste mi skribis ankoraŭ du leterojn: al la alia knabino el Hispanio kaj al la itala knabo. Mi atendis ankaŭ longe kaj kiam mi intencis skribi la leterojn al aliaj geknaboj, alvenis la respondo de la itala knabo.

Tio estis granda surprizo kaj samtempe granda ĝojo por mi. Mia itala korespondanto nomiĝas Marko Dinelli. Li havas dek kvin jarojn - ni estas samaĝuloj. Li loĝas kun sia familio en tre fama kaj bela itala urbo - Napolo (Neapol). Lia familio konsistas el kvar personoj: patro, patrino, Marko kaj lia fratino, Rosanna, kiu havas dek tri jarojn. Marko lernas tre bone en lernejo. Li ankaŭ lernas Esperanton kaj li apartenas al Kastora Klubo. Li havas la titolon: Bruna Kastoro. Li scipovas sufiĉe bone skribi kaj paroli Esperante. Mi ege ĝojas, ke mi havas tian korespondanton kiel Marko kaj mi esperas, ke dank’ al nia korespondado ni fariĝos pli bonaj amikoj.

Kore salutas vin

Adam Borkowski

sprawdź

Vortareto

aldoni - dodać aldono - dodatek alia - inny

alveni - przybyć alveno - przybycie

antaŭ ĉio - przede wszystkim ĉia - wszelki

ĉial - dla każdej przyczyny ĉiam – zawsze

ĉiam pli kaj pli - coraz bardziej ĉie - wszędzie

ĉiel - na wszelki sposób ĉien - wszędzie, w każdym kierunku

ĉies - należący do każdego ĉio – wszystko ĉiom - każda ilość

ĉiu - każdy dank’ al - dzięki (czemuś) deklami – deklamować

ekster - na zewnątrz eksterlanda – zagraniczny eksterlando – zagranica eksterlandano - obcokrajowiec elekti - wybrać

elekto - wybór eliri - wyjść elirejo - wyjście

eniri - wejść enirejo - wejście esperi - mieć nadzieję

espero - nadzieja ĝoji - cieszyć się, radować ĝojo - radość

hejmtasko - zadanie domowe himno - hymn komenci - zacząć

komence - na początku komenco - początek

komencanto – początkujący korespondado - korespondencja

korespondanto - korespondent linio - linia

priskribi - opisać priskribo - opis por - dla

por ĉiam - na zawsze por mi - dla mnie sia - swój

subskribi - podpisać subskribo - podpis surprizo - niespodzianka

tasko - zadanie titolo - tytuł trovi - znaleźć się

unue - po pierwsze versaĵo - wiersz

Ćwiczenia kontrolne:

Lekcja 20 jest ostatnią lekcją na stopień Brązowego Bobra. Aby uzyskać ten tytuł, musisz spełnić następujące warunki:

1. Naucz się na pamięć 8 linijek “La Espero” (patrz lekcja 6), wygłoś wiersz przed przynajmniej jedną osobą i powiadom nas o wykonaniu tego zadania.

2. Wzorując się na liście z dzisiejszej lekcji opisz, jak Ty znalazłeś swego pierwszego korespondenta (list może być krótszy) lub opisz swoją rodzinę.

Po wykonaniu tych zadań otrzymasz tytuł Brązowego Bobra, świadectwo z tym tytułem.

Uwaga! Osoby dorosłe wykonują tylko ćwiczenie drugie.

powrót