LEKCJA 9
Jak
zwykle naukę rozpocznij od powtórzenia lekcji poprzedniej.
* Następnie przeczytaj i przetłumacz poniższe zdania:
Mi
ne estas tiel kuraĝa kiel mia amiko. Eva estas tiel pacienca kiel Dorota. Li skribas en la kajero tiel bele kiel ŝi. La strato Marszałkowska ne
estas tiel longa kiel la strato Puławska. En la ĉambro troviĝas unu tablo kaj
kvar seĝoj. Ili staras sur la planko en la mezo de la ĉambro. Sur la tablo
kuŝas tri dikaj libroj. Mia fratino kantas tre bele. sprawdź
W
dzisiejszej lekcji poznamy stopniowanie
przymiotników i przysłówków
Stopień
wyższy przymiotników i przysłówków tworzymy przy pomocy wyrazów:
pli
- bardziej, więcej malpli - mniej
np.
bela - ładny pli bela - ładniejszy (bardziej ładny)
malbela - brzydki pli malbela - brzydszy (bardziej brzydki)
lub malpli bela
- brzydszy (mniej ładny)
bona - dobry pli bona
- lepszy (bardziej dobry)
malbona - zły pli malbona
- gorszy (bardziej zły)
lub
malpli
bona - gorszy (mniej dobry)
juna -
młody pli juna - młodszy (bardziej młody)
maljuna - stary pli maljuna - starszy (bardziej stary)
lub
malpli
juna - starszy (mniej młody)
Podobnie
stopniujemy przysłówki:
bele - ładnie pli bele - ładniej (bardziej ładnie)
malbele - brzydko pli malbele - brzydziej (bardziej brzydko)
lub
malpli
bele - brzydziej (mniej ładnie)
kuraĝe - odważnie pli kuraĝe - odważniej (bardziej odważnie)
malkuraĝe - tchórzliwie pli malkuraĝe - tchórzliwiej (bardziej
tchórzliwie)
lub malpli kuraĝe - tchórzliwiej (mniej odważnie)
forte - silnie, mocno pli forte - silniej, mocniej (bardziej silnie,
bardziej mocno)
malforte - słabo pli malforte - słabiej (bardziej słabo)
lub
malpli
forte - słabiej (mniej silnie, mniej mocno) itp.
ol
W
zdaniu stosujemy stopień wyższy wraz z wyrazem ol
- niż
np.
Mi estas pli alta ol mia fratino.
Ja jestem wyższy (wyższa) niż moja
siostra.
Adam estas pli ĝentila ol Robert.
Adam jest grzeczniejszy niż
Robert.
Vi dancas pli bone ol ŝi.
Ty
tańczysz lepiej niż ona.
Ili lernas pli diligente ol ni.
Oni
uczą się pilniej niż my.
Li skribas pli interese ol lia kolegino.
On
pisze ciekawiej niż jego koleżanka.
A
oto nowe wyrazy:
kapabla - zdolny sincera - szczery ĉarma -
uroczy, czarujący
rapida - szybki fidela - wierny obstina - uparty
eleganta -
elegancki saĝa - mądry afabla - uprzejmy
simpatia - sympatyczny klara - wyraźny ĉevalo - koń
azeno - osioł
* Przeczytaj i przetłumacz:
Mia
kolego estas pli kapabla ol mi. Mia
frato estas pli juna ol mia fratino. Eva estas pli sincera kaj pli ĉarma ol
Anna. La ĉevaloj estas pli rapidaj ol homoj. Hundoj estas pli bonaj kaj pli
fidelaj amikoj ol katoj. Li estas pli obstina ol azeno. Mia patrino estas bela,
ĉarma kaj eleganta. Mia onklo estas tre saĝa
homo. Estu
afabla kaj sincera. Mi sincere salutas vin. Ŝi
skribas pli sincere ol li. Skribu klare viajn leterojn. Hieraŭ mi ricevis vian simpatian leteron. sprawdź
Stopień
najwyższy przymiotników i przysłówków tworzymy przy pomocy wyrazów:
plej - najbardziej, najwięcej malplej - najmniej np.
kapabla - zdolny plej kapabla - najzdolnieszy
malplej kapabla - najmniej zdolny
sincera - szczery plej
sincera - najszczerszy
malplej
sincera - najmniej szczery
fidela -
wierny plej fidela - najwierniejszy
malplej fidela - najmniej wierny
Podobnie
tworzymy stopień najwyższy przysłówków:
klare - wyraźnie plej klare - najwyraźniej
malplej klare - najmniej wyraźnie
afable - uprzejmie plej afable - najuprzejmiej
malplej afable - najmniej uprzejmie
rapide - szybko plej rapide - najszybciej
malplej rapide - najmniej szybko
malrapide -
wolno, powoli plej malrapide - najwolniej
el
Stopień
najwyższy stosujemy w zdaniu z wyrazem el
- z (kogo, czego) np.
Li estas la plej kapabla el la lernantoj de nia klaso.
On
jest najzdolniejszy z uczniów naszej klasy.
El la tri krajonoj la blua estas la plej longa.
Z trzech
ołówków niebieski jest najdłuższy.
Przy
stosowaniu stopnia najwyższego z zdaniu bardzo przydatny jest wyraz
ĉiuj - wszyscy, wszystkie np.
Ŝi estas la plej bela el ĉiuj knabinoj.
Ona
jest najładniesza ze wszystkich dziewcząt.
Li estas la plej forta el ĉiuj knaboj.
On jest
najsilniejszy ze wszystkich chłopców.
* Przeczytaj i przetłumacz:
Sinjorino
Krystyna estas la plej simpatia el ĉiuj instruistinoj en nia lernejo. Sinjoro
Kowalski estas la plej afabla vendisto en la vendejo. Li estas la plej bona
lernanto en nia lernejo. Sinjoro Grabowski estas la plej saĝa homo en nia urbo.
Ŝi dancas plej bone el ĉiuj miaj koleginoj. La plej simpatiaj leteroj estas
viaj. Stefan skribas klare, Marek skribas pli klare sed plej klare el ĉiuj
skribas Eva. Hieraŭ mi legis bone, hodiaŭ mi legas pli bone, sed morgaŭ mi
legos plej bone. sprawdź
Przedrostek
ge- oznacza
dwoje lub więcej osób różnej płci np.
sinjoro -
pan sinjorino
- pani
sinjoro + sinjorino = gesinjoroj (państwo, pan i pani lub panie i panowie)
patro - ojciec patrino - mama,matka
patro + patrino = gepatroj - rodzice
Przedrostek
ge- dodajemy
na początku wyrazu rodzaju męskiego, a na końcu tego wyrazu dodajemy
zakończenie liczby mnogiej -j.
ge + sinjoro + j gesinjoroj
ge + patro + j gepatroj
* Podobnie tworzymy inne wyrazy, które spróbuj samodzielnie
przetłumaczyć:
gelernantoj, gefratoj, geknaboj,
geavoj, geaktoroj
gefiloj, geinstruistoj,
gekolegoj, geamikoj, geonkloj
sprawdź
(Jak
widzisz przyrostek ge- jest bardzo przydatny, gdyż przy jego pomocy możemy
jednym wyrazem określić to, na co w języku polskim potrzebujemy kilku słów.)
Wyrazy
złożone powstają przez zestawienie dwóch wyrazów, przy czym wyraz główny znajduje się na końcu, a wyraz
określający przed nim np.
lernolibro - podręcznik (książka do uczenia się)
klasoĉambro - klasa (pokój dla klasy, sala szkolna)
urbocentro - centrum miasta (śródmieście)
bildkarto - widokówka (karta z obrazem)
mezlernejo - szkoła średnia
faklernejo -
szkoła zawodowa itp.
afabla - uprzejmy azeno - osioł ĉarma - uroczy,
czarujący
ĉevalo - koń el - z (kogo,
czego) eleganta - elegancki
fidela - wierny geamikoj -
przyjaciele i przyjaciółki
geavoj dziadkowie, dziadek i babcia gefiloj
- potomstwo, dzieci
gefratoj - rodzeństwo geknaboj - dziewczęta i
chłopcy
gekolegoj - koleżanki i koledzy gelernantoj - uczniowie i uczennice
geonkloj - wujostwo (ciocia i wujek,
ciocie i wujkowie) gesinjoroj
- panie i panowie
kapabla - zdolny klara - wyraźny malplej - najmniej
malpli - mniej obstina - uparty ol - niż
plej - najbardziej pli - bardziej rapida - szybki
saĝa - mądry simpatia -
sympatyczny sincera -
szczery
(W
słowniczku podajemy tylko najczęściej używane wyrazy z przedrostkiem ge-.)
Nie
zapomnij wpisać tych wszystkich wyrazów do swoich słowniczków.
Ćwiczenia
kontrolne.
1. Ułóż trzy zdania z przymiotnikami w stopniu wyższym i przetłumacz
te zdania.
2. Ułóż trzy zdania z przymiotnikami w stopniu najwyższym i
przetłumacz te zdania.
3. Ułóż po jednym zdaniu z przysłówkiem w stoniu wyższym i z przysłówkiem w stopniu najwyższym i przetłumacz te zdania.
4. Przetłumacz na język polski:
Miaj geamikoj estas tre simpatiaj. Ili estas
fidelaj. Mia
pli juna fratino estas obstina kiel azeno. Mi estas la plej juna el miaj
gefratoj. La aŭtomobilo de mia onklo estas pli moderna ol la aŭtomobilo de
sinjoro Kowalski. En la angulo de la ĉambro staras du tabloj. Sur la pli
malalta tablo kuŝas libroj kaj kajeroj. Miaj geavoj estas maljunaj, sed ili
estas pli junaj ol la geavoj de Marek.
5. Przetłumacz na esperanto:
Moi rodzice są bardzo dobrzy. Oni są mądrzy i bardzo uprzejmi. Mój młodszy brat śpi w drugim pokoju. Ja jestem najmniej pilny ze wszystkich uczniów i uczennic (jeden wyraz) w naszej klasie. Moja babcia jest cierpliwsza niż moja mama. Cukierki mojej koleżanki są słodsze niż czekolada mojego kolegi. Na wyższym krześle leży czarny kot.
Uwaga!
Nie śpiesz
się z wykonywaniem i przysyłaniem ćwiczeń. Najpierw dobrze opracuj lekcję.
Ćwiczenia przysyłaj dopiero wtedy, gdy jesteś przekonany, że wykonałeś je
bezbłędnie. Przy układania zdań nie wymyślaj “oryginalności” lecz wzoruj się na
zdaniach podawanych w lekcjach.